نظریه سیبرنتیک

نور برت وینر ، پدر علم سیبرنتیک لقب گرفته است . او این نظریه را در سال 1948 مطرح کرد . از دیدگاه وی سیبرنتیک دانشی است که از دستگاه های خود تنظیم کننده و مفاهیم هدایت و تنظیم بحث می کند و نوع پیشرفته نظریه سیستم ها محسوب می شود وینر آن را علم ارتباطات موثر در انسان و ماشین تعریف می کند پیچیدگی ، پویایی ، احتمال گرا بودن و وابستگی به یکدیگر مهمترین اصول سیبرنتیک هستند . در نظام سیبرنتیکی ، ضمن اینکه سیستم آزاد است ( مکانیکی ) ، نظام اطلاعاتی هم دارد ولی ارگانیک نیست و این سیستم اطلاعاتی خدمتگزار جامعه است نه کنترل گر جامعه ، و هدف ایجاد همپارچگی است . نظریه سیبرنتیک ، مبتنی بر دو اندیشه ارتباطات و خود فرمانی یا مهار خود مختارانه است که موازنه قدرت و مفهوم « دست پنهان » آدام اسمیت ، تجلی همین نگرش خود فرمانی و خود مختاری در اندیشه سیبرنتیک است . سیبرنتیک هر سه سطح جامعه مدنی ، حکومت و همچنین کل نظام را موضوع مطالعه خود قرار می دهد . در سیبرنتیک ، مهمترین عامل باز خورد است که باز خورد نظام ، تابعه هر نظام است که موجب رسوخ پذیر شدن و در نتیجه انطباق پذیری نظام سیاسی می شود . اطلاعات دریافت شده توسط دستگاه سیاسی ، پردازش و با عنایت به کنترل های بازخوردی عکس العمل مناسب تعیین و اجرا می شود .

 ابزارهای نظری ارائه شده توسط سیبرنتیک شامل :

 1- مفهوم عمومی یک نظام خود کنترلی 2- مفاهیم اطلاعات ، پیام و مکملیت ( آنچه منتقل می شود روابط الگودار بین رویداد هاست ) . 3- حافظه و شناسایی 4- رهیافت عملیاتی نسبت به کمیت و کیفیت 5- بازخورد و تعادل 6- فراگیری و مقصود 7- ارزش ها و ظرفیت یادگیری می باشند . در خصوص دیدگاه سیبرنتیک در مورد قدرت باید اشاره کرد که از لحاظ نظری ، قدرت نه در مرکز و نه در گوهر سیاست نهفته است . قدرت صرفا یکی از وسایل مبادلاتی سیاست است و به هنگام شکست نفوذ ، عادت یا هماهنگی داوطلبانه و ... به عنوان یک مکانیسم تسریع یا مکانیسم مهار آسیب ها وارد عمل می شود .

مفروضه های نظریه سیبرنتیک

1- اولین مفروضه این نظریه از یگانگی علوم پوزیتویستی ناشی می شود ( وحدت بین حوزه های مختلف علوم )

2- دومین مفروضه به این امر اشاره دارد که برای ایجاد تعادل در نظام ، باید مفاهیمی چون پیام و اطلاعات به جای ماده و انرژی گذاشته شود .

3- سومین مفروضه به وجود یک دستگاه تنظیم کننده مبادله اطلاعات در نظام سیبرنتیکی اشاره دارد که بین بخشهای مختلف نظام در دو سطح محیط داخلی و محیط خارجی نظام ارتباط برقرار می کند .

4- چهارمین مفروضه به ارزشهای مورد نظر نظریه پردازان سیبرنتیک اشاره دارد ، که همانند کارکرد گرایان به تعادل تحولی نظام در مقابل تعادل انقلابی ، علاقه مندند .

نظریه سیبرنتیک کارل دوویچ :

کارل دوویچ نظریه سیبرنتیک را مبتنی بر دو اندیشه ارتباطات و خود مختاری یا مهار خود مختاری می داند و پیشرفت این نگرش را در حوزه سیاست بسیار کند می داند . نظریه سیبرنتیک کارل دوویچ اولین بار در کتاب اعصاب حکومت او در سال 1963 منتشر شده است . در مورد ماهیت نظریه سیبرنتیکی کارل دوویچ اظهار می دارد . « این چنین تئوری باید به شکل گیری مفاهیم تحلیلی و مدلهای مناسب یاری دهد ، باشد که از این رهگذر به قدرت فکری ما درباره سیاست بیفزاید » . در مورد محتوای این نظریه ، کارل دوویچ از زبان ( نور برت واینر ) اظهار می دارد که « سیبرنتیک بنابراین علمی جدید درباره موضوعی قدیمی است. »

در دیدگاه سیبرنتیک خصوصیات اصلی و بنیادی همه سازمان ها شبیه هم است . هر سازمانی عهده دار انتقال نوعی پیام است که هر کدام میزانی از اطلاعات را در بردارد و ارتباط قدرت انتقال و عکس العمل را به آنها می دهد و موجب شکل گیری سازمان می شود . به لحاظ ماهیت نظری دوویچ معتقد است که سیبرنتیک صرفا یک تمثیل نیست بلکه یک چارچوب مفهومی است او تمثیل را فقط یک تناظر ساختاری می داند اما به یمن دستاورد های گوناگون در زمینه ریاضیات و ارتباطات امروز سیبرنتیک به هر سازمانی توان خود کنترلی داده است .

سیبرنتیک به جای آنکه عنوان تئوری را بتواند به خود بگیرد بیشتر شبیه چارچوبی مفهومی است که فن و مهارت ساماندهی اطلاعات را در اختیار محقق می گذارد از لحاظ هستی شناسی نظریه سیبرنتیک در قلمرو فلسفه اصالت ذات قرار می گیرد و واقعیت یابی در این راستا یکی از پیچیدگی های ماهیت ساختاری فنی سیبرنتیک است به علاوه اینکه سیبرنتیک موجب باز شدن نظام می شود و از این لحاظ ضعفهای تمثیل مکانیکی و جبریتهای نهفته در نظام مبتنی بر تمثیل ارگانیک را ندارد . آمپر ، این روش را در علوم سیاسی به کار برد و سیبرنتیک در نظریه بازی ها و رفتار اقتصادی نقش مهمی ایفا می کند و با نظریه زبان و سمانتیک نیز مرتبط است کلیه کارایی هایی که برای نظریه سیستمم ها وجود دارد برای نظریه سیبرنتیک هم وجود دارد بعلاوه اینکه سیبرنتیک ، سیستم کنترل و هوشنمندی نیز دارد .